Home / Ngữ văn / Văn mẫu lớp 12 / Phân tích hình tượng con sông Đà trong tùy bút Người Lái Đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Phân tích hình tượng con sông Đà trong tùy bút Người Lái Đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Đề bài: Phân tích hình tượng con sông Đà trong tùy bút “Người lái đò sông Đà” của tác giả Nguyễn Tuân.

Bài làm

Có thể nói Nguyễn Tuân là người viết tùy bút nổi tiếng và xuất sắc nhất trong văn học Việt Nam hiện đại. Kết hợp với quan niệm tùy bút là tùy ý phóng bút theo liên tưởng của mình là một phong cách rất nghệ sĩ, uyên bác, siêu việt xuyên suốt các chặng đường sự nghiệp văn học đã tạo nên những tác phẩm tùy bút điển hình, nâng thể tùy bút lên tầm cao mới. Trong đó tùy bút “Sông Đà” của Nguyễn Tuân là một tác phẩm nổi bật. Ở đó, hình tượng con sông Đà được thể hiện tập trung trong đoạn trích ngắn “Người lái đò sông Đà” đã cho thấy vẻ đẹp sáng ngời của thiên nhiên và chứng minh phong cách văn chương Nguyễn Tuân.

Nguyễn Tuân sinh ra ở Hàng Bạc nhưng gắn bó nhiều hơn với làng Mọc (hay làng Nhân Mục) phường Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội – nơi được mệnh danh là làng tiến sĩ. Điệu hồn của những ông Nghè, ông Cử, các nhà nho tài hoa nhưng “bất đắc chí” đã ăn sâu vào tâm thức Nguyễn Tuân và mang đến cho Nguyễn Tuân cái hồn thơ của mảnh đất thủ đô ngàn năm tuổi cùng những say mê thú chơi tao nhã. Vậy nên ở trang văn Nguyễn Tuân, một thằng trộm gà cũng có được kĩ nghệ siêu đỉnh. 

Xem thêm:  Phân tích ý nghĩa và giá trị truyện ngắn Thuốc của Lỗ Tấn

Đoạn trích “Người lái đò sông Đà” của Nguyễn Tuân thành công lớn ở cả nội udng và nghệ thuật. Khi khắc họa vẻ đẹp của thiên nhiên và con người lao động trong thời kì đất nước đổi mới, lăng kính thẩm mỹ uyên bác, sâu sắc Nguyễn Tuân đã phát hiện ra vẻ đẹp sông Đà có nét cá tính riêng vừa hùng vĩ dữ dội vừa trữ tình, thơ mộng.

Dáng vẻ, diện mạo của con sông Đà mang nét dữ dội kết hợp với vẻ trữ tình, thơ mộng. Tất cả những gì thuộc về sông Đà đều vô cùng dữ dội “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò Sông Đà nào tóm được qua đấy”. Sông Đà dữ dội nhất ở các quãng sông hẹp “Có vách đá thành chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu”, đá dựng vách đứng nên đúng “giờ ngọ mới có mặt trời”. Những cái hút nước “cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn”, “giống như cái giếng bê tông thả xuống để chuẩn bị làm móng cầu, nước ở đây thở và kêu như ống cống bị sặc”. Thế nhưng đi qua “trận địa” ấy, người nghệ sĩ sông nước sẽ bắt gặp cuối dòng sông dữ dội cảnh tượng thơ mộng, trữ tình vô cùng. Cái dáng vẻ sông Đà được Nguyễn Tuân miêu tả rất có hồn. Nhìn bao quát, con sông tựa như nàng thiếu nữ kiều diễm, hiền hòa. “Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân”. Câu văn dài, diễn đạt linh hoạt nhiều vế càng tạo nên chất trữ tình cho tác phẩm.

Xem thêm:  Phân tích các nhân vật cụ mết,Tnú, Dít trong rừng xà nu.

phan tich hinh tuong con song da trong tuy but nguoi lai do song da cua nguyen tuan - Phân tích hình tượng con sông Đà trong tùy bút Người Lái Đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

Phân tích hình tượng con sông Đà

Không chỉ là vẻ ngoài, nội tâm sông Đà cũng là sự kết hợp giữa dữ dội và trữ tình, thơ mộng. Dữ dội bởi sông Đà mang tâm địa của một thứ “kẻ thù số 1”, loài “thủy quái” với người làm nghề sông nước. Sông Đà được Nguyễn Tuân trao cho nội tâm khôn ngoan, hiểm ác “ngàn năm mai phục”, giàn thế trận vây giăng thành nhiều “cửa”. Tác giả đã dùng nhiều động từ mạnh để miêu tả trạng thái sông Đà “vây”, “dụ”, “đập nát”, “nhổm”, “vồ”, “oán trách”, “van xin”, “gằn”, “chế nhạo”, “rống”, “khiêu khích”, “lồng lộn”, “gầm thét”… Cả đội quân Việt ngữ được huy động nhằm làm rõ tâm địa hiểm độc của sông Đà. Tuy nhiên, cũng từ nước, đá, sóng ấy ngược lại cũng mang vẻ trữ tình. Khi sóng thác “xèo xèo tan” trong trí óc ông lái đò cũng là lúc sông Đà mang cái vẻ “cố nhân” hiện lên. Sông Đà tựa như người bạn thân thiết, khi xa thấy nhớ, khi gần thì cảm xúc dạt dào, “hàng năm và đời đời kiếp kiếp làm mình làm mẩy với con người Tây Bắc và phản ứng giận dỗi vô tội vạ với người lái đò sông Đà”. Có lúc như “cái miếng sáng lóe lên một màu nắng tháng ba Đường thi” rồi đến “Bờ sông Đà, bãi sông Đà, chuồn chuồn bươm bướm trên sông Đà.” Khiến con người phải cảm thán khi vui “Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng ròn tan sau kỳ mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng” khi ấm lòng “nó đằm đằm âm ấm như gặp lại cố nhân” khi làm con người phải khó chịu vì cái “bẳn tính” của nó “lắm bệnh lắm chứng, chốc dịu dàng đấy, rồi chốc lại bẳn tính và gắt gỏng thác lũ ngay đấy”. Nếu như vẻ hùng vĩ được khắc họa bằng câu ngắn, động từ hóa tính từ thì vẻ trữ tình chính là toát lên từ những câu dài, nhiều vế, tinh tế, đa sắc thái.

Xem thêm:  Bình giảng bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Tóm lại, hình tượng con sông Đà trong đoạn trích “Người lái đò sông Đà” không chỉ là phông nền làm nổi bật lên hình tượng ông lái đò mà bản thân con sông Đà cũng được Nguyễn Tuân xây dựng như một nhân vật đặc biệt của câu chuyện, có cả vẻ đẹp bề ngoài và nội tâm bên trong. Hình tượng sông Đà đã chứng minh cho tài năng, phong cách nghệ thuật độc đáo và tấm lòng yêu mến quê hương đất nước của con người “suốt đời đi tìm cái Đẹp”.

Hoài Lê

Check Also

img luyenthivip - Phân tích cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và Đế Thích lớp 12

Phân tích cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và Đế Thích lớp 12

Bi kịch không được sống là chính mình vẫn là bi kịch muôn thuở của …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *